Het inhoudelijk jaarverslag 2025 van de Mariënburgvereniging zoals besproken in de Algemene Vergadering van 18 april is hieronder te lezen.
Inleiding
Als je een lamp aansteekt moet je die niet onder de korenmaat zetten. Licht is er om te verspreiden, om het donker te verdrijven, voor állen in huis. Dit staat in een deel van de Bergrede, waarin Jezus net verschillende groepen gelukkig heeft geprezen, groepen die nou niet vooroplopen in macht en aanzien, maar vanuit een kwetsbare positie zachtmoedig, barmhartig en vrede brengend zijn. Wij, volgelingen van deze gezalfde moeten licht verspreiden waar duisternis de overhand dreigt te krijgen. Jullie zijn ook zout, zegt hij in één adem. Zout is onopvallend. Je ziet het niet, maar je proeft het wel. Zout gaat het bederf tegen.
Er is veel bederf in de wereld: een grenzeloze hebzucht, alles meer, groter en duurder, maar ook bedrog, diefstal, onwaarheid en drugs. Er is onbegrijpelijke gewelddadigheid en een zeker plezier om te choqueren en anderen pijn te doen. Er is op grote schaal misbruik van seksualiteit waardoor de menselijke waardigheid te grabbel wordt gegooid, en vrouwen en kinderen misbruikt worden. Er is spierballenpolitiek waar alleen het recht van de sterkste lijkt te mogen gelden, en wie zorgt er dan nog voor de zwakkeren onder ons? Er is kwaad, duisternis en bederf. Tegen dit bederf, dit onrecht, moeten wij, ‘mensen van de Weg’, ingaan. Dat is een enorme verantwoordelijkheid …
Dus zetten wij– als christenen – heel veel menselijkheid centraal, zetten ons met kracht in voor verbinding, vertrouwen, harmonie, vrede, gerechtigheid, barmhartigheid en naastenliefde. Eerlijk en integer, oprecht, naïef (noem het ‘dwaas’), maar zeker ook zorgzaam en zorgvuldig omgaand met mensen, met menselijke waardigheid, het algemeen belang én met de natuur.
Pas “als je je brood met de hongerigen deelt en dakloze zwervers verwelkomt en je niet afkeert van je naaste, zal je licht stralen als de dageraad”, zegt de profeet Jesaja ergens. Ieder op onze eigen plek kunnen we iets doen om dat licht te laten stralen. Dat licht dat niet onder de korenmaat wordt geplaatst, maar gezien mag worden. Laten we niet ophouden in alle eenvoud het goede te blijven doen. Want in daden van medemenselijkheid komt God aan het licht.
Het is tegenwoordig niet zo vanzelfsprekend om goed samen te leven. In onze kerk, in ons land… in onze wereld. Onrechtvaardige machtsstructuren vereisen juist nu christelijke actie. Dan gaat het over hoe we met arbeidsmigranten omgaan, met het milieu, hoe we mensen veronachtzamen: vrouwen, LHBTI-ers, criminelen, mensen van buitenlandse afkomst, andersgelovigen. Dan gaat het over wat we doen tegen discriminatie en racisme, waarom we nog steeds (in)direct beleggen in de wapenindustrie. Als christenen worden we geacht zout te zijn tegen dit bederf, in woord en in daad. Redding en gerechtigheid te bevorderen, er te zijn voor iedereen, juist ook voor de vreemdeling, de wees, weduwe en buitenstaander die nog meer lijden onder het onrecht dan wij. Dus werk niet mee aan onderdrukking, bedreiging of valse aanklachten doen, geef hongerigen en onderdrukten te eten. “Alles dat je doet voor de Minsten der Mijnen, heb je voor Mij gedaan”(Mt 25, 31-46).
Onze plaatselijke kerkgemeenschappen en onze Mariënburgvereniging mogen zo oefenplaats zijn om gerechtigheid te laten geschieden. Wij-samen maken in die geloofsgemeenschappen een mooie, nieuwe wereld waar het goed toeven is. Waar iederéén welkom is en geen mens buiten de boot valt. Of je gender nu wel of niet klopt met de hetero-norm, jij bent welkom in Gods huis en evenbeeld van Hem/Haar. Of jouw huidskleur nu wel of niet donker, licht getint of pikzwart is, jij hoort bij Gods grote familie. Of jouw thuisland ver weg ligt en arm is, of je komt werken voor je geld of je verdiende geluk komt zoeken, jij bent de vreemdeling die voor ons de gewenste gast aan tafel is. Of jouw discriminatiepijn nu wel of niet invoelbaar is, jij mag rekenen op de empathische zorg van onze gemeenschappen. Zó bouwen we aan het Koninkrijk van God dat al op aarde zijn vorm mag krijgen. Aan een kerk die niet geregeerd wordt door angst of regelzucht, maar door liefde en barmhartigheid. Waar zachtmoedigheid en vrede toonaangevend zijn…. Tegen bederf, tegen duistere krachten.
Eerlijk is eerlijk. Dit geluid horen we veel te weinig van de Nederlandse katholieke kerk. Een kerk die ook door ons wordt vormgegeven. Wij zijn kerk. Daarom besteden we als Mariënburgvereniging veel aandacht aan deze zaken die voor velen van ons van levensbelang zijn. In ons prachtige magazine, maar ook door berichtgeving op onze mooie site. Daarnaast hebben we het afgelopen jaar constructief meegewerkt aan het statement over de groeiende polarisatie. Samen met een tiental andere maatschappelijke organisaties hebben we de publiciteit gezocht en vlak voor de verkiezingen de politiek en de kiezers gevraagd het roer om te gooien en elkaar het licht in de ogen te gunnen. Een filmpje met de teksten en de gezichten van de achterliggende organisaties werd getoond op het Christelijk Sociaal Congres en met ferme instemming onthaald. Zo proberen we ons geloof handen en voeten te geven.
Ook voor onze vereniging is de diaconale poot vaak een moeizame om invulling aan te geven. Daarom zijn we al een paar jaar aangesloten bij het VKMO (verband van katholieke maatschappelijke organisaties). De oproep tegen polarisatie werd ook uit die schoot geboren. Twee keer per jaar zijn we met twee bestuursleden aanwezig op het halfjaarlijks overleg en vindt er uitwisseling plaats over interessante initiatieven. Erg zinvol.
Het synodale proces
Het synodale proces kwam in 2025 in een nieuwe fase terecht: de implementatie van wat er in het slotdocument van oktober 2024 is neergelegd. In andere landen ontstaan initiatieven waardoor mensen elkaar (weer) vinden op issues die de kerk aantrekkelijk en relevant maakt. In Nederland kwam het langzaam op gang. Onderhuidse en openlijke tegenbewegingen worden naar de marge geschoven en er gaat meer inspiratie uit van de samenkomsten op Europees niveau en de berichtgeving van het centrale synode secretariaat richting de kerkprovincies. Er blijven zeker ook pijnpunten zoals het nog steeds niet toelaten van vrouwen tot het ambt van diaken / priester. Als Mariënburgvereniging proberen we al luisterend om ons heen wél stem te geven aan wat her en der gebeurt op het vlak van het Synodaal Proces. Onze website is daarvoor het beste medium en wordt dan ook vaak gevuld met interessante berichten. Ook het Magazine plaatst artikelen over dit proces. Waar Paus Franciscus mee begonnen is, wordt door onze nieuwe Paus Leo XIV voortgezet. Daar mogen we blij mee zijn.
In het bestuur hebben we gekozen om voor een meerjarige actie-agenda te kiezen. Onder het motto ‘De Mariënburgvereniging maakt wél werk van het Synodaal Proces’ hebben we gekeken of we de komende drie jaar van elk jaar een themajaar kunnen maken. Zo kunnen we wat meer gericht activiteiten organiseren en publiciteit genereren over onderwerpen die ons allemaal raken. We maken ook graag gebruik van goed georganiseerde activiteiten van gelijksoortige organisaties en maken de leden daar graag attent op.
In 2026 staat wat ons betreft de verhouding kerk en LHBTI-gemeenschap centraal. In 2027 willen we aandacht schenken aan de vrouw in de kerk en in het ambt. In 2028 is het twaalf en een half jaar geleden dat Laudato Si het daglicht zag: het beheer van de schepping leek ons een goed thema voor dat jaar. Heeft u ideeën om deze thema’s uit te werken naar concrete activiteiten, dan kunt u zich tot een van de bestuursleden wenden.
Samenwerking met derden
Evenals in de voorafgaande jaren, is de Mariënburgvereniging in 2025 betrokken gebleven bij 2of3bijEEN, het netwerk van geloofsgemeenschappen in vrije en onafhankelijke opstelling. Daarnaast zijn er warme contacten met de Amsterdamse Dominicus en de Europese basisbeweging. Ons bestuur is daar vertegenwoordigd.
Sinds 2025 zijn wij als Marienburgvereniging ook lid van het Verband van Katholieke Maatschappelijke Organisaties (VKMO). Dit netwerk organiseert studiebijeenkomsten en andere activiteiten. Zo ging een delegatie van 40 mensen uit het netwerk van 5 tot en met 9 november 2025 naar Rome in het kader van het heilig jaar. Zo kwamen we ook in contact met de aankondiging van het festival ‘Amen. En nu?’ 29, 30 en 31 mei 2026, dat een brug slaat tussen 2000 jaar traditie en de wil om zichzelf telkens opnieuw uit te vinden. In en rond de kathedraal in Antwerpen wordt een grote variatie aan interessante workshops aangeboden vanuit de gedachte de kerk eindigt niet, ze bestaat en ontstaat telkens opnieuw. Dat vinden wij een Mariënburg – waardig streven. Wij hebben ons dan ook als partner bij dit festival aangesloten en hopen dat zoveel mogelijk leden er aan kunnen deelnemen.
Geloofsgesprekken
Op 14 maart hebben we een online geloofsgesprek georganiseerd met als titel ‘Pelgrims van hoop’. De gespreksvraag was hoe we in deze tijd toch kunnen inzetten op solidaire gezindheid en hoe we elkaar daarin kunnen inspireren. Twee weken later was het onderwerp activisme: vanuit een gelovig staan in de werkelijkheid gingen deelnemers in gesprek over hoe activistisch wij moeten zijn. In een tijd waarin veiligheid, solidariteit en barmhartigheid onder druk staan, moeten wij een ander geluid laten horen. Maar hoe doen we dat? Alleen in woord en gedachte, of ook in ons doen? Gaan we de barricaden op en demonstreren we of trekken we ons terug in gebed en het comfort van een liturgische setting?
De geloofsgesprekken werden begeleid door Walther Burgering en waren gratis toegankelijk.
Studiedag Vernieuwing van de liturgie
Zaterdag 21 juni 2025 werd de uitgestelde studiedag over vernieuwing in de liturgie gehouden, nog mede georganiseerd door oud-voorzitter Harrie van den Akker. Het werd een boeiende en interactieve studiedag waar de inleiders Ad de Keijzer, Franck Ploum, Wim Jansen en Yvonne Beker, tevens dagvoorzitter, de 50 aanwezigen een inhoudelijk sterk en interactief programma aanboden. In de middag werden in kleine groepen eigen ervaringen geplaatst naast het perspectief van het gebodene.
Gelovigen hebben diepe behoefte aan liturgie: aan ontmoeting met God en met elkaar, aan de lofprijzing van het Heilige en aan de dienst aan elkaar. De kerk heeft in de loop der eeuwen vormen van liturgie ontwikkeld, waarvan wordt gehoopt dat zij allen in hun persoonlijk geloof aanspreken: eenheidstaal als overkoepeling van de zo verschillende persoonlijke geloofsbelevingen. Eenheid in verscheidenheid. Maar op bepaalde momenten in de geschiedenis is gebleken, dat grote groepen mensen moeite hebben om de geboden eenheidstaal te ervaren als zo’n overkoepeling. Het vinden van nieuwe vormen van aansprekende liturgie draagt bij aan de ontwikkeling van de traditie, in het besef, dat er – boven de verschillen in uitingsvormen en liturgische vormgevingen – een wezenlijke eenheid bestaat: Gods volk, dat in de éne Geest onderweg is!
Ad de Keyzer hield ons, in lijn met Vaticanum II, voor dat alle gedoopten vanuit hun ‘gemeenschappelijk priesterschap’, volledig en bewust moeten deelnemen aan de liturgie. Het volk doet zijn priesterlijk werk als hoofdcelebrant in de viering; de liturgie kent geen toeschouwers of toehoorders. De voorganger heeft niet de hoofdrol: liturgie is een geestelijke ruimte tussen het goddelijke Jij en het gelovige ik. Het ambtelijke, gewijde priesterschap hangt in de lucht als het volk haar priesterlijke taak niet kan vervullen.
Franck Ploum sprak over de vormgeving in de Ecclesia Breda. Ergens moet je samen vieren, taal geven aan je geloof. Het afscheid van kerkelijke instituties betekent voor velen géén afscheid van het bijbels visioen, van woorden die ons optillen boven de chaos uit, van liturgie om iets anders te horen, van onhaalbare visioenen waarvan we slechts kunnen zingen.
Wim Jansen vertelde over de ontwikkeling van de Oecumenische Basisgroep Jonge Kerk in Roermond. Er is een eigen traditie ontstaan: terug naar de bron, met een gedeeld voorgangerschap. Er waren bijeenkomsten in de gemeenschap (‘volkscongressen’) vanuit de gedachte dat ‘de basis de baas is’. De INC-viering van de ecclesia te Leuven van Jos Moons sj werd toegelicht door Yvonne Beker. INC staat voor ‘inclusief’. Alle deelnemers participeren in de viering; je kunt bidden en vieren immers niet uitbesteden aan een pastoor. Onderling contact vindt plaats in het uitwisselen van eigen geloofservaringen. Steeds meer mensen hebben er behoefte aan, zèlf woorden te vinden voor hun geloof: om het dieper te kunnen doorleven en er anderen mee te inspireren en zelf geïnspireerd te worden door hoe een ander zijn geloof verwoordt.
In geloofsgesprekken kwamen de deelnemers van deze dag zelf aan het woord. Volgens velen moeten de gelovigen méér participeren in de vieringen; de vorm van een viering mag niet te dwingend zijn; er zijn veel vormen van liturgie, waarvan niet één de ‘beste’ is; er is zorg omdat de kerk in Nederland, als priesterkerk, onvoldoende ruimte laat voor afwisseling in de vorm van vieringen…
Een, met recht, inspirerende dag; een uitgebreide samenvatting staat op onze website.
Geen nieuwe voorzitter gekozen, collegiaal bestuur
In 2025 liep de verlenging van de tweede zittingstermijn van onze voorzitter af. Er was lang en gedurig gezocht naar een opvolger, maar helaas niet gevonden. Tijdens de algemene ledenvergadering van 2025 stelde het bestuur voor om zonder voorzitter door te werken als collegiaal bestuur en statutair een voorzitter te benoemen, die elk jaar zou wisselen. Onze statuten gaven daarvoor de ruimte en de leden gaven hun instemming om op deze manier aan de slag te blijven. Van Harrie van den Akker werd met een lofrede uitgesproken door Yvonne Beker tijdens de algemene ledenvergadering afscheid genomen. Walther Burgering nam daarna de voorzittershamer over. De zoekcommissie werd bedankt voor het benaderen van meer dan 70 unieke personen.
In de maanden na de algemene ledenvergadering heeft het bestuur al doende dit ‘collegiaal besturen’ concreet gemaakt. Over het opstellen van de agenda tot en met portefeuille- en taakverdeling, communicatie en het ANBI-proof houden werden afspraken gemaakt. Verheugd zijn we met de aanstelling van André Wesche tot nieuw bestuurslid. Tijdens een ‘hei-sessie’ heeft het bestuur – zoals elk jaar – de beleidspunten geëvalueerd en vernieuwd. Deze punten zijn terug te vinden op onze website.
Secretariaat en administratie
Al in 2024 gaf Emilio de Vlam, die als zzp-er ons secretariaat en onze administratie verzorgde, aan te willen stoppen. Het bestuur heeft daarop gezocht naar een oplossing. Hierbij speelde mee dat ons ledenaantal in de loop der jaren geslonken is en dat daarmee onze inkomsten lager zijn. Gelukkig zijn er inmiddels vele boekhoudpakketten op de markt waarmee tegen een geringe vergoeding zowel de financiële administratie als de ledenadministratie gevoerd kunnen worden. En van waaruit ook aan de leden emails kunnen worden verzonden. Het bestuur heeft gekozen voor het pakket eBoekhouden. Gecombineerd met de functies van de reeds vernieuwde website is het nu mogelijk zowel secretariaat als boekhouding (inclusief ledenadministratie) te laten verzorgen door een vrijwilliger. De vaste telefoon is verruild voor een mobiel exemplaar, waardoor de bereikbaarheid flexibeler is.
We proberen zoveel mogelijk per email met onze leden te communiceren omdat dat goedkoper is en minder werk vereist. Daarom wordt regelmatig aan de post-abonnees gevraagd om een emailadres. Daarnaast vragen we leden om ons een machtiging tot automatische incasso te verstrekken voor het contributiegeld om ook zo de werkdruk te verlagen.
Kerstwens
Nieuw dit jaar was de door het bestuur verstuurde Kerstwens. Geattendeerd door een betrokken lid, die de bredere vraag stelde naar wat het bestuur deed aan de sociale cohesie binnen de vereniging, werd de wens om iets van zich te laten horen kenbaar gemaakt. De Kerstwens hoopt hieraan tegemoet te komen. Het bestuur kijkt of er met Pasen en Pinksteren ook zo’n intern poststuk kan worden verstuurd. Uit de verschillende reacties hebben we begrepen dat het zeer gewaardeerd wordt.
Mariënburg Magazine en website
Sinds jaar en dag is Mariënburg Magazine het visitekaartje van de vereniging. Het magazine wordt uitgegeven door de vereniging, maar heeft een onafhankelijke redactie die haar eigen keuzes maakt. Ondanks dat Gerard Swüste de redactie heeft verlaten (en inmiddels een boek Waar was jij toen ik…..heeft gepubliceerd) blijft de redactie voldoende bemensd.
Qua inhoud probeert de redactie steeds weer nieuwe – zo mogelijk actuele – onderwerpen aan te snijden, meestal op het raakvlak van kerk en maatschappij, rekening houdend met onze lezers en de beleids- en aandachtspunten van Mariënburg. Daarmee hoopt de redactie in te spelen op (veronderstelde) interesses van de lezers. Een deel van de artikelen wordt geschreven door redactieleden, maar er wordt ook bewust gezocht naar externe auteurs voor diverse onderwerpen. Onze website www.marienburgvereniging.nl heeft in 2023 een grondige opknapbeurt ondergaan dankzij de inzet van een gewaardeerde en deskundige vrijwilliger, resulterend in een gemoderniseerde en frisse opmaak. Het bestuur houdt de website zo goed als mogelijk actueel door meer en meer berichten te plaatsen en roept leden op berichten te sturen die mogelijk voor de website geschikt zijn.
Internationaal
EN-RE: De voornaamste activiteit van het European Network EN-RE ‘European Network Church on the Move’ of ‘Le Réseau Européen Eglises et Libertés’, waar we volop lid van zijn, heeft als prioriteit de bemoeienis met het CINGO, de vergadering van NGO’s in de Raad van Europa. Deze bijeenkomsten, dikwijls bezocht door gemiddeld 150 vertegenwoordigers van Europese NGO’s (er zijn er meer dan 300 lid), zijn zonder uitzondering boeiend en intensief. Er bestaat ook een katholiek netwerk van meer dan 40 RK gerelateerde NGO’s dat een studiemiddag hield voorafgaand aan de 2025 CINGO bijeenkomst in oktober. Daar lopen weer allerlei vertakkingen naar het Vaticaan en de nuntius die ook in Straatsburg aanwezig is.
Vanuit Nederland, maar ook België is gewerkt aan de inhoudelijke ondersteuning van Fernand Jehl, Hugo Castelli en Luis Angel Aguilar (de eerste een Fransman, de anderen Spanjaarden) die informatie verzamelen rond de problematiek van ongedocumenteerden. Zij brengen die informatie in de mensenrechtencommissie en in de migratiecommissie van Cingo. De migratiecommissie kent een aparte steungroep, waarin we actief meewerken. Dit jaar schreven me mee aan een nota over huisvesting van vluchtelingen en ongedocumenteerden. Over de resultaten zijn we steeds pessimistischer gezien de stemverhoudingen. Henk Baars – die namens onze vereniging de buitenlandse contacten onderhoudt – schreef over de inhoud in ons magazine en blijft dat doen.’
Ook heeft Henk het stemrecht in het CINGO. Tevens is hij het hoofd van de delegatie namens ‘ European Network Church on the Move’. Daarnaast werd hij vice voorzitter van de INGOService, de commissie die de Cingo met allerlei diensten faciliteert. We kruipen hiermee naar het hart van de organisatie. De bijeenkomsten vinden tweemaal per jaar plaats in april en oktober. Korte verslagen staan steeds in ons MV magazine. Er ontstaat ook een ‘Dutch connection’ met de Nederlandse vertegenwoordigers. Al tweemaal waren we op bezoek bij de Nederlandse Ambassadeur Tanja Gonggrijp in Straatsburg. In 2025 zelfs samen met de Belgische en Luxemburgse ambassadeur. Doelstelling is om de uitspraken van CINGO beter voor het voetlicht van de Europese ministers te brengen. Daar is een constante lobby voor nodig.
Er waren verschillende zoomsessies die een fysieke bijeenkomst van de kerngroep van EN-RE voorbereidden in mei. Deze vond ondertussen plaats en gaf een revival te zien van betrokkenheid. Toch is de leeftijdsopbouw heel kritisch en afgesproken werd dat in de volgende meeting we beslissen of doorgaan nog wel verantwoord is. De website van het netwerk is weer piekfijn in orde. Daarnaast zijn er veelvuldig zoomsessies over gender, migratie, AI en tal van andere onderwerpen. We zijn betrokken bij de IRIC(Interreligieuze en interlevensbeschouwelijke commissie), de gender commissie, de migratiecommissie en de commissie sociaal.
IM(WAC): Het meest wereldwijde netwerk waar we lid van zijn is (IM)WAC. De bijeenkomsten van het coördinatieteam beperken zich tot zoom sessies en regelmatige webinars. Henk Baars volgt de ontwikkelingen maar doet niet meer mee in het bestuur. De onderwerpen zijn (katholieke)kerkstructuur gerelateerd en vanuit de MV besteden we daar niet zoveel aandacht meer aan, maar kortelings wijzigde dat . De synode is wel weer degelijk een belangrijk onderwerp mede door de aandacht die Yvonne Beker ,lid van het bestuur, daarvoor heeft. Het resulteerde en zal resulteren door artikelen in ons blad. Nederland blijft over het algemeen (ver) achter bij belangstelling hiervoor. Althans in de dominante media. Het netwerk kent wel een opleving en doet het goed. Er vond een online gesprek plaats (samen met Yvonne Beker) met de voorzitter Colm Holmes, de coördinator die in het VK zetelt.
CCB: Ook het Europese verband van de basisbeweging(CCB Europa)) wordt gevolgd.2of3Bijeen heet de koepel van basisbewegingen in Nederland. We participeren aan dat netwerk. We zijn tevens vertegenwoordigd in het Europese bestuur van CCB. In 2025 kwamen we in Wenen bij elkaar en besloten daar dat Nederland in 2026 aan de beurt is een bijeenkomst met vertegenwoordigers te organiseren. Dat is in 2025 in gang gezet. Op 19 september zal met medewerking van Marienburg een event in Den Haag plaatsvinden tevens in samenwerking met de basisgroep de Haagse Dominicus. Thema:’Niemand is illegaal’. Over ongedocumenteerden in Europa.
Algemene ledenvergadering 2025
Op 24 mei 2025 was onze algemene ledenvergadering, wederom in de Amershof in Amersfoort. Er waren weer zo’n 40 – 45 leden aanwezig. Het conceptverslag van deze vergadering is als bijlage opgenomen. Uiteraard werd onze aftredend voorzitter Harrie van den Akker uitgebreid in het zonnetje gezet. Daarnaast is hij op een zonnige juli-dag onder het genot van een lekker hapje door het bestuur bedankt voor zijn jarenlange inzet. Voor het middagprogramma was een discussiestuk ingebracht over de toekomst van onze Mariënburgvereniging met daarin het voorstel om samen na te denken over het eventueel veranderen van de vereniging naar een stichting toe. Het werd een interessante en af en toe felle discussie, waarin duidelijk werd dat de meeste aanwezigen de verenigingsstructuur voorlopig niet wilden loslaten.
