Persbericht

    Mariënburg, vereniging van kritisch katholieken, organiseert op 31 oktober 2015 in het Beatrixtheater in Utrecht een evenement met de titel “Werk in uitvoering; diaconie in de knel?”.
    Wat doen wij  - en meer in het bijzonder de christenen in Nederland – aan zorg en inzet voor hen die lijden onder armoede, ongelijkheid van kansen, ontheemd en op de vlucht zijn?
Paus Franciscus heeft als prominent christelijk leider duidelijk gemaakt dat in deze tijd van hebzucht en rijkdom de armen, onder wie ook de talloze vluchtelingen, op de eerste plaats moeten staan.
    Trekken ook de kerken in Nederland de consequenties uit zijn oproep? Vraagt de Evangelische boodschap over “de minsten der mijnen” niet meer daadkracht van ons?   Wat is het effect van de sluiting van kerken op de plaatselijke zorg voor de naasten?
Dat zijn de vragen die ons bezig moeten houden.
    Mariënburg wil op 31 oktober een nieuw elan wekken  bij de kerken en met name bij  de R.K.Kerk en hun  leiders en de leden vragen de blik te verruimen naar hun verantwoordelijkheid om kritisch deel te nemen aan het maatschappelijk debat.
    Staatssecretaris Drs. Jetta Klijnsma en Prof. dr. Jozef Wissink zullen het woord voeren.  Het onderwerp van de dag zal belicht worden in een forum, waarin zitting hebben de bisschop van Groningen/Leeuwarden, Mgr. Dr. G. de Korte,  de territoriaal commandant van het leger des Heils, H, van Vliet, Prof. dr. H. Noordegraaf (hoogleraar diaconie), mevr. R. Ederveen van de stichting LOS, de theoloog en diaconiedeskundige Dr. H. Meeuws en de lector armoedeproblematiek aan de Hogeschool van Amsterdam, Dr. R. van Geuns.  
In de middag  zullen een aantal  organisaties uit het hele land hun diaconale projecten presenteren.  De congresdeelnemers gaan in gesprek met hen en met elkaar. In de middag is er ook samenzang met een projectkoor.

Voor verdere informatie en aanmelden zie www.marienburgvereniging.nl/congres


Indien uw medium behalve een aankondiging van het congres ook een verslag daarvan zou willen maken dan verzoeken wij u dit aan te geven bij onze dagmanager de Heer E. de Vlam, zodat wij u naar behoren kunnen ontvangen.

(e-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. .  Tel. 06 5312 3937)


 

Een jaar lang synode. Dat schreef ik in mijn vorige column. Maar dat jaar loopt voor het Romeinse Synodesecretariaat af op 15 april. Bij onze bisschoppen moeten de voorstellen binnen zijn op 23 februari.

Alle bisschoppenconferenties ontvingen op 12 december een brief van Rome om met een vragenlijst het hele Volk Gods in het synodale proces over het gezin te betrekken. Pas op 22 januari kwam onze bisschoppenconferentie in actie met een verzoek aan de pastorale teams. Zij konden eventueel in samenspraak met kerkbesturen en vrijwilligers een antwoord voorbereiden.
De bisschop van Haarlem vroeg dit alleen aan de actieve pastores. Zo werd de consultatie steeds kleiner en de mogelijkheid van beantwoording korter. Wat de bisschoppen hiermee doen, blijft geheim.

Van Mariënburg heb ik niets gelezen. In het laatste Magazine geen woord erover. Wel over het verzet van Antoine Bodar tegen bisschop Franciscus. Moet deze het dus toch alleen doen?

Een Gideonsbende laat zich horen

Gelukkig is er een Gideonsbende in Nederland opgestaan. De vereniging van pastores van het bisdom Haarlem heeft het initiatief genomen. Enkelen van hen hebben een paar hete hangijzers besproken, zoals de onderwerpen over homoseksualiteit en samenwonen. Bij de voor-synode waren hier de meeste tegenstemmers: 74 op de 178 bisschoppen. Daar moet dus een tegengeluid klinken en dat zal niet van de Nederlandse bisschoppen komen. Dus van ons!

Nu alleen nog van een kleine Gideonsbende. Misschien dat Nederlandse kritische katholieken straks toch nog, vóór het 15 april is, hun instemming willen betuigen met het pastorale geluid van de pastores van Haarlem. Hoe? Hier komt nog bericht over.

 


 

 

Naschrift redactie d.d. 23 juni 2015:
Deze column en de reacties daarop waren aangetast door ongewenste reclame. Bij het verwijderen daarvan was de column met alle reacties verdwenen. We hebben de column kunnen reconstrueren, en één reactie daarop. De column dateert van MMMMMMM

 

Ben tot de ontdekking gekomen dat het beroep dat de kerk doet inzake de onverbreekbaarheid van het geldig gesloten kerkelijk huwelijk op het evangelie (Mt 19 en Mc 10) onjuist is. Ik heb dat -vind ik en niet alleen ik- aangetoond in een artikel dat niet zonder meer toegankelijk is voor het publiek. Maar er zijn twee inhaakpunten die wel snel begrijpelijk zijn.

De situatie van Mt 19 is dat farizeeën naar Jezus komen en vragen of het om welke reden dan ook geoorloofd is je vrouw te verstoten. Dan zegt Jezus zo iets van: ben je nu helemaal belazerd. Huwelijk is een scheppingsprincipe, door de Schepper gewild om de schepping voort te zetten. Dat gebeurt doordat man en vrouw van vlees zijn: afblijven.
Bezwaren de farizeeën: Oh ja? waarom heeft Mozes dan opdracht gegeven om haar een scheidingbrief mee te geven?

En nu komt het. De gebruikelijke vertaling/interpretatie is Omdat jullie hardleers/koppig/verstok-van-hart zijn, heeft Mozes toegestaan ...
Dat klopt niet.

Inhaakpunten:
1. Het gaat om een regel van Mozes, onaantastbaar. Als die vertaling klopt, zou Mozes een misstand (hardleers enz.) accepteren/honoreren. Iemand die een beetje weet wat Mozes/de Wet voor een Jood is weet dat dat niet kan.
2. Die regel bestond al voordat de farizeeën met hun vraag kwamen en als Wet geldt zij voor iedere Jood, ook de goede Jood kon dus in zo'n situatie terecht komen. Ik zie niet dat Mozes ervan uitgaat dat een/de Jood met een verstokt hart het Joodse huwelijk (een hele ceremonie) aangaat, dus ook de goede Jood kon vastlopen in het huwelijk. Dan gaat het om een verandering van de beginsituatie.

Dat zijn de twee inhaakpunten en, als je -ook nog- het Grieks grammaticaal en woordelijk goed vertaalt, staat er niet omdat jullie verstokt enz. bent maar ten aanzien van; als dat aanzien er niet is, mag je niet. De bedoelde zin wordt nu: Omdat Mozes jullie in geval van verstarring van uw hart toe heeft gestaan ...  Verstarring van hart duidt op de verandering van de beginsituatie. Mozes en Jezus weten dat het mogelijk is dat een huwelijk ondanks goede en eerlijke bedoeling kan vastlopen en accepteren scheiding - met bloedend hart want dat is niet de Opzet van de Schepper. De man moest dan zijn vrouw een scheidingsbrief meegeven, dan was ook zij vrij om een nieuw huwelijk aan te gaan.
Je hoeft/kunt geen ijzer met handen te breken. Dan geldt realiteit, die de overhand heeft. Binnen de kerk gesproken heeft het sacrament dan geen gereedschap meer.

Zodoende heeft de kerk de mogelijkheid haar pastoraal vermogen in die situatie toe te passen: door geldige ontbinding toe te staan kan zij gescheidenen als volwaardige gelovigen zien en warmte bieden tegen de kou. De procedure is dan niet meer kerkrechtelijk over lang geleden maar pastoraal-psychologisch over actueel.

Het complete artikel is te downloaden: pdfNatuurwet binnen het kader van het huwelijk.
Een eenvoudiger versie daarvan is  pdfWat God heeft verbonden.

Een jaar lang synode?
Dit schreef ik in mijn vorige column. Maar dat jaar loopt voor ons af op 15 april dit jaar. Dan moeten alle antwoorden binnen zijn. Onze bisschoppen hebben voor ons de streep gezet op 23 februari.
Alle bisschoppenconferenties ontvingen op 12dec14 een brief van Rome met het verzoek een vragenlijst zo wijd mogelijk te verspreiden om het hele Volk Gods in het synodale proces te betrekken. Onze bisschoppen kwamen pas op 19 jan15 in actie en stuurden de vragen aan pastorale teams om deze eventueel in samenspraak met kerkbesturen en groepen vrijwilligers te bespreken. De bisschop van Haarlem deed dit verzoek op 22 jan15 aan de actieve pastores. Zo werd de consultatie steeds kleiner en de tijdsduur beperkter.

Gideonsbende

Gelukkig is er een Gideonsbende in Nederland opgestaan. De landelijk vereniging van pastores vond het niet haar taak hieraan mee te doen. Maar die van het bisdom Haarlem wel.
Enkele pastores van dit bisdom hebben een aantal hete hangijzers besproken, zoals het pastoraat voor homoseksuelen en mensen die samenwonen of alleen burgerlijk getrouwd zijn. Voor deze groepen waren er grote aantallen bisschoppen in Rome die de harde lijn verdedigden, tot 74 tegenstemmers op de 178 bisschoppen. Daar moet dus tegengeluid klinken en dat zal niet van de Nederlandse bisschoppen komen. Dus van ons!
Nu alleen nog van een kleine groep pastores. Misschien dat Nederlandse kritische katholieken straks toch nog, vóór het 15 april is, hun instemming willen betuigen met het pastorale geluid van de pastores van Haarlem.


 

In kerkvieringen klinken veel woorden. Gezongen, gesproken, gebeden, in stilte. Al die woorden zijn soms te veel van het goede. Sommige mensen – niet alleen buitenstaanders – haken dan af. Vooral wanneer ze niet meegenomen worden in de taal van de liturgie. Bijbelteksten, gebeden, liederen kunnen klinken als niet meer van deze tijd.

Welke taal spreekt aan?

Tijdens de jubileumconferentie (april 2015) van de Dominicus in Amsterdam over de taal van liturgie en geloof stonden we stil bij deze observaties. De een waarschuwt voor te duidelijke, te platte taal waardoor liturgie haar mysteriekarakter verliest. Een ander pleit om liturgie niet te zacht en mooi te maken: graag meer ruimte voor schurende taal. Hoeveel moet je eigenlijk zeggen, vraagt weer een andere spreker zich af; want liturgie is een ritueel dat simpelweg gebeurt aan en door de deelnemers. Gewoon doorgaan dus.
Weer een andere spreker raadt ons aan alleen te spreken vanuit waar we werkelijk geraakt worden.  

Brug naar afhakers

Ik denk dat ze allemaal gelijk hebben. Mysterie, troost, waarachtigheid en confrontatie – het is allemaal nodig. In de diverse onderdelen van een dienst kunnen ze aan bod komen. Maar dan zijn we weer terug bij af.

Om een brug te slaan naar afhakers, moet de orde van dienst zo nu en dan schoongeveegd worden, om opnieuw te beginnen. Zodat gebeurt wat Tomas Halic (in zijn boek Geduld met God) bepleit als toevoeging aan de bekende pinkstersequentie: breng dichterbij wat veraf is.


 

Tom van den Beld schreef de geschiedenis van de Acht Mei Beweging. Het boek werd onlangs aangeboden aan de voormalige voorzitters van de AMB.

De webredactie nodigde Van den Beld uit om op basis van zijn onderzoek en bevindingen enkele stellingen te formuleren voor verder debat.

Kies positie

Het is de evangelische plicht van de leiding van de rooms-katholieke kerk en van de andere christelijke kerken in Nederland om duidelijk positie te kiezen in de maatschappelijke en politieke discussies rond armoede, ongelijkheid van inkomen en kansen en rond de vluchtelingenproblematiek.

Overbrug verschillen

Het is de evangelische plicht van de leiding van de rooms-katholieke kerk in Nederland en van alle groeperingen van kritisch katholieken zich weer broederlijk en zusterlijk met elkaar te verstaan teneinde zich volledig te kunnen inzetten voor gerechtigheid en compassie ten aanzien van allen die in onze samenleving in nood verkeren.

 

Actuele stellingen, mede met het oog op het komende Mariënburg Congres: Werk in uitvoering - Diaconie in de knel?

Wat is uw mening?


 

 

Pinksterzaterdag. Twee zoons van dominee Johannes Kapteyn vertellen in de Bernulphus (Oosterbeek) het levensverhaal van hun vader. Over zijn houding in het verzet en zijn vriendschap met pater Titus Brandsma. Kapteyn pleegt twee dagen na de intocht van de Duitse troepen zijn eerste verzetsdaad. Sindsdien wordt hij in de gaten gehouden.

Op een zondagochtend komt een ouderling de consistorie van de Oosterkerk in Groningen binnen om hem te waarschuwen. Er zit een NSB’er in de kerk; Let op uw woorden. Kapteyn antwoordt: Dat hoeft u mij niet te vertellen, want daar wordt het evangelie niet anders door. Hij wordt naderhand opgepakt en om te beginnen afgevoerd naar Kamp Amersfoort.

Daar ontmoet hij de pater Titus Brandsma. Eveneens een volgeling van Jezus Christus. Twee mannen gedreven, vurig van Geest. Titus Brandsma: als hij gemarteld is vraagt hij God hen te vergeven want zij weten niet wat zij doen. Twee mannen die samen op transport gesteld worden naar Dachau. Daar lezen zij samen de Bijbel, daar bidden zij samen, daar zetten zij samen hun pastorale werk voort.

Zo'n verhaal ís het evangelie

Verhalen als deze – zeg ik op gezag van de bisschop van Cleveland, USA – verwijzen niet naar het evangelie, maar zijn het evangelie. Dat staat immers voor het goede nieuws. Dat is hier zaterdag in overvloed. Tastbaar, in twee personen.

Pinksterzondag legt Ds Oebele van der Veen een verband tussen pinkteren en het neerhalen van muren. Ook dat wordt tastbaar op deze zaterdagmiddag: we zien een priester en een dominee die samen bidden, samen lezen en samen omzien naar elkaar en de buitenstaander, en samen het brood (uit)delen. In Dachau.


Weer thuis droom ik een beetje: als ….dan … Als dit samenkomen op deze zaterdag begonnen was met de woorden: In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest en als deze was uitgelopen in een collecte van geld en van tijd en inzet voor de vluchtelingen in ons midden en aan onze grenzen, … dan was dit een sublieme Pinksterviering geweest.
En  deze natuurlijk verplaatsen naar de zondag, prime time. Katholieken en protestanten. Direct samen. Zoals destijds. Volgend jaar? !

Meer weten?

‘Geen nummers maar namen’, redactie Jos Sinnema, 200 blz.; € 10; bevat 19 levensverhalen waaronder die van pater Brandsma en dominee Kapteyn.

Dit bericht is bedoeld voor de dirigent in uw zelfstandige geloofsgemeenschap.
Wilt u zo vriendelijk zijn dit bericht aan haar of hem door te sturen?

 


 

Projectkoor Mariënburg Congres 2015

Veel van uw koorleden herinneren zich ongetwijfeld nog het concert  in Eindhoven ter gelegenheid van de 80-ste verjaardag van Huub Oosterhuis: 1000 stemmen zingen Oosterhuis. Iedereen die erbij was heeft daaraan een onuitblusbare herinnering.

Daarom komt er op het komende Mariënburg-congres op 31 oktober een viering met een projectkoor.
Het onderwerp van het congres is: Werk in uitvoering, diaconie in de knel?

We hebben de medewerking van de koren van de Amsterdamse Ekklesia Eindhoven en van Leerhuis en Liturgie Brabant/Stichting Oecumenische Vieringen Eindhoven.
De muzikale leiding is in handen van Geert Hendrix, dezelfde als die van 1000 stemmen zingen Oosterhuis.
Aan de piano worden we begeleid door Henri Heuvelmans.

Er zijn nog veertig plaatsen beschikbaar voor andere koorleden.

Wat vragen wij u?

Wilt u zo vriendelijk zijn deze uitnodiging en informatie over te brengen uw koorleden?
Per email of mondeling tijdens een repetitie?
Zijn er onder uw koorleden mensen die het congres willen bezoeken en daarbij deel willen uitmaken van het projectkoor?

Geïnteresseerden vinden alle informatie op onze website (Klik op tabblad Congres 2015).

Dank voor uw aandacht!


 

De slogan van wijlen de Acht Mei Beweging, Het andere gezicht van de kerk, is de titel geworden van het recente boek over de 18-jarige geschiedenis van die beweging. Op het omslag van het boek staat, behalve een foto van de 8 Mei-vlag, ook een foto van een van de ruim 140 geloofsdoeken die tijdens de manifestatie van 1987 in de IJsselhal in Zwolle tentoongesteld hingen. Op die doek staat een groep mensen geborduurd met daarboven de tekst: Wat altijd is geweest, het waaien van de Geest, gebeurt ons ook vandaag.

De Geest

Een zeer correcte tekst. Want het rooms-christelijk geloof houdt zich altijd opnieuw bezig met wat altijd is geweest en dus ook vandaag gebeurt. Met andere woorden: ook Acht Mei was een conservatieve beweging. Niks progressief, niks vernieuwend. En men kon dan in die uitspraak wel het waaien van de Geest tussenvoegen, maar niemand van die Acht Mei-gelovigen kon uitleggen wie of wat met die Geest bedoeld is. En ook wie zich tegenwoordig theoloog noemt, strandt bij de uitleg. Vroeger ook al: de vierde-vijfde-eeuwse bisschop Augustinus liep er al op vast, zegt de legende. En de Geest was en blijft intussen de Geheime Derde van de al even onbegrijpelijke drieëenheid.

Bedenksels

Moeten we dit en dergelijke bedenksels van oude religies in de onze blijven accepteren? Van iets wat niemand snapt gewoon geloven dat het waar is? Erger nog: je bent verplicht het te geloven, anders hoor je er niet meer bij, ben je een zondaar, een ketter. Dat gebeurt ons ook vandaag. Bij wie het een of ander niet gelooft, gaat het geloofs-hoofd eraf. Overdrachtelijk natuurlijk, niet islamitisch. Maar dat is toch gewoon dictatuur?


 bestelinformatie: ISBN 978 90 5625 443 8, uitg. Valkhof Pers

Op Roepingenzondag 2015 stond de viering op televisie in het teken van roepingen. Uitsluitend toepingen tot priester, diaken of godgewijde mannen en vrouwen. En dan ook nog geplaatst in relatie tot Christus
als de enige ware Redder van de wereld!

Een indringender appel

Alsof andere religies of geloofsbewegingen minderwaard(ig) zijn en alsof er vanuit de alledaagse maatschappij van zorg, leed, onderwijs of politiek geen uitnodigende roep kan klinken voor een idealistische inzet of toegewijde hulp aan mensen! Een aardbeving, een terroristische daad of persoonlijk menselijk leed kan een veel indringender appél doen op wie het ziet gebeuren dan welke selectieve poster of viering over roepingen dan ook!

Ayaan Hirsi Ali

Ik kwam op deze mij intrigerende gedachte bij lezing van het boek van Ayaan Hirsi Ali Ketters, waarin zij een pleidooi houdt voor een hervorming van de Islam. Zij hoopt vurig op een vernieuwende interpretatie van de onfeilbaar geachte Koran, op een vermildering van voorgeschreven wetten en op een afstandsname van het idee van heilige oorlog en van de nadruk die de Islam legt op het hiernamaals in plaats van het hier en nu.

Verruiming levensopdracht

Dit alles zou enorm kunnen helpen om de dialoog tussen bijvoorbeeld Islam en Katholicisme te bevorderen in plaats van dat ze elkaar ( ongewild misschien) blijven uitsluiten of soms zelfs verketteren. Maar zou het katholicisme van haar kant ook niet grondiger kunnen doen aan interpretatie van de Bijbel, vermildering van voorgeschreven wetten, opgeven van haar aanspraken op de waarheid van het echte geloof en ook haar opvatting over verrijzenis verplaatsen naar het leven van mensen in het hier en nu?
Dat zou nog eens een verruiming zijn van de levensopdracht van iedere mens: om op eigen manier geroepen te zijn om bij te dragen aan een menswaardiger en voor ieder bewoonbare wereld!

En daarbij valt zo'n -door mij gewraakte- eucharistieviering op Roepingenzondag ineens in het niet.

 


 

Alles stroomt, niets blijft, zei Heraclitus. Wij willen iets blijvends, zekerheid. Niets erger dan onzekerheid. De echte realiteit zijn de eeuwige, onveranderlijke Ideeën; daarvan zien wij slechts de schaduwen, aldus Plato. Liever eerst goed waarnemen, dan pas denken en concluderen, zo zei Aristoteles. Godsdienstleiders bezweren onzekerheid door dogma's, onfeilbaarheid enzovoort. Maar kan dat? Alles verandert en wordt complexer; gewaande zekerheden bleken pseudo-zekerheden. In onze complexe wereld is verandering onontkoombaar.

De macht verweert zich tegen verandering

We gebruiken verweermiddelen. We schermen onze visie af tegen afwijkende informatie. De macht kan websites, providers of zelfs het halve internet verbieden, kan spreek- en schrijfverboden uitvaardigen, leerbevoegdheid ontnemen. Of zij doet alsof de informatiestroom vrij is, maar monteert intussen de informatie volgens eigen denkraam. Afwijkende informatie maakt ons angstig en onzeker, daarna heftig en agressief. Zonder eigen denkraam moeten wij zelf veranderen!

Stilstand achterlaten

Ook ons christendom heeft veel veranderingen doorgemaakt. Maar in verweer tegen Reformatie en Verlichting stonden kerk en theologen vier eeuwen stil. Ayaan Hirsi Ali schrijft dat de Verlichting ook de Islam gaat beïnvloeden (Arabische lente). Dat leidt daar tot gewelddadige stilstand: ISIS, jihad, aanslagen. Wij kenden godsdienstoorlogen en brandstapels. Mensen kunnen niet in twee denkwerelden leven, zij proberen uit dit dilemma te komen.

Nieuwe interpretaties en beter begrip vande ontstaansgeschiedenis van bijbel- en concilieteksten laten de stilstand achter zich. Wel loopt de officiële stem nog flink achter bij de werkelijkheid.

Ook Paulus was niet van de stilstand. Op de Areopaag sprak hij tot Grieken en hellenistische Joden. De Messiaanse Beweging hield in, dat verandering mogelijk was.... om God te zoeken en misschien al tastend hem te vinden die toch al niet ver is van ieder van ons. Want door hem leven wij en bewegen wij en zijn wij.    (Hand. 17, 27-28).


 

Vrijdag 31 januari hield mgr Gerard de Korte een toespraak. Hij gebruikte het woord transitie voor onze tijd, die een omslag maakt. De Groningse bisschop citeert God zien in alle dingen van Ignatius van Loyola en vervolgt met:

Deze wereld is Gods schepping. Heel deze wereld heeft een sacramentele betekenis. Alle elementen in onze schepping kunnen een verwijzing worden naar de Schepper. In de komende, in veel opzichten beslissende jaren worden wij uitgenodigd te kijken met nieuwe ogen.

God in de wereld

Midden vorige eeuw schreef Michel Quoist in zijn Zonder wierook: Ik zou Uw ogen willen lenen, God ... Dan zou ik zien dat alles samenhangt en dat niets profaan is; de dingen niet, de mensen niet, wat gebeurt niet.

Bijna drie decennia geleden sloot Catharina Halkes haar En alles zal worden herschapen opgetogen af met: Dan wordt de wereld het sacrament waaronder de godheid haar aanwezigheid uitdrukt.

Pierre Teilhard de Chardin zegt in zijn Het Goddelijk Milieu van 1927:
Het
wezen van het christendom is niet dat God van elders aan de wereld verschijnt, maar dat Hij in de wereld transparant wordt.

De ene werkelijkheid

Door het gegroeide besef van de ene heilige en te heiligen werkelijkheid verdampt enerzijds het idee van de kerk als sateliet tussen hemel en aarde, het idee van de sacramenten als heiligmakende genademiddelen en het idee van de scheiding tussen profaan en sacraal, gewijd en niet-gewijd. Anderzijds wordt het goddelijke in het menselijk doen en laten beleefd en erkend.

Deze visie op de werkelijkheid werpt een ander licht op kerksluitingen, de steeds omrandende oorzaken daarvan en mogelijke oplossingen in deze. 


 

 

Het is 70 jaar geleden dat het Polizeiliches Durchgangslager Amersfoort, Kamp Amersfoort in de volksmond, werd overgedragen aan het Rode Kruis. Ik heb als volwassene ooggetuigen gesproken over de kampbeulen Kotälla en Berg, en als kind heb ik nog gespeeld in een der barakken, onschuldig als ik was van wat zich hierin had afgespeeld. Er is nu een golfclub op deze met bloed en tranen besmeurde grond.

Fusilladeplaats

Maar nog altijd is daar de fusilladeplaats met aan het einde, waar de kogels insloegen, De Stenen Man met zijn gebalde vuist vol ingehouden woede en wanhoop. Ook is er een informatiecentrum met wachttoren ter nagedachtenis aan alle leed. De oude slachtoffers die het overleefd hebben zijn er vrijwel niet meer om te vertellen. En ook de oude boom met op zijn stam geschreven de tekst dat hij alles heeft gezien en meegemaakt wat zich hier heeft afgespeeld is dood. Ik vraag u daarom: neem uw kinderen/kleinkinderen eens mee naar deze plek en vertel hen dat vrijheid, welvaart en geluk niet vanzelfsprekend zijn.

Vertel het hen

Wijs hen op de wanhoop waarmee mannen, vrouwen en kinderen in wankele bootjes stappen op zoek naar toekomst. Wijs hen op de kinderen met blote pootjes in open sandalen in de sneeuw in een vluchtelingenkamp in Syrië. Er zijn wereldwijd ongeveer 1,2 miljard mensen die in absolute armoede leven: zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater, onderdak, voeding en onderwijs, wijs hen daarop. En vertel hen op zijn minst dat opgroeien in vrijheid, welvaart en geluk niet vanzelfsprekend is.


Zie de oecumenische internetradiosite van radiokik, met aanklikmogelijkheid voor sociaal-maatschappelijke, religieuze en levensbeschouwelijke radioprogramma’s en meer columns van Rik Bronkhorst: www.radiokik.nl


 

Waar je ook boodschappen doet, je krijgt er altijd gratis punten of bonnetjes bij. Wat kun je ermee? Een dierenpark of een popfestival bezoeken. Verzamelen tot je ze ongebruikt weg moet gooien.

Vol van genade

Zo heb ik thuis ook nog een doos met genaden staan. Die kreeg je als bonnetjes erbij wanneer je iets gelovigs deed of sacramenteel bezig was. Maria was ongetwijfeld de beste verzamelaarster. Het weesgegroet zegt: Zij is 'vol van genade'. Meer kon er niet bij. Was het iets vloeibaars? De Nieuwe Katechismus stelde vast dat het niet zoiets als een bovennatuurlijke vloeistof zou zijn. Sorry voor de vergelijking staat erbij.
In de oude geloofsvisie was de zonde van Adam en Eva desastreus voor de mens. De binding God en de mens werd verbroken, maar God is genadig. Ondanks alles gaf Hij om niet – dus gratis, het woord zegt het al - barmhartigheid aan de gevallen mens. En die barmhartigheid uitte zich in de zending van zijn verlossende Zoon. Let wel – in de oude visie – niet alleen voor kerkleden, maar ook voor alle andere mensen over de hele wereld en niet alleen rond de Middellandse Zee.

Mensenwerk

Waar is die God gebleven in de bovennatuur? Wie was Adam in de evolutie? Wat doen we met de bonnetjes van de genade? Roger Lenaers, de Belgische jezuïet, die de bovennatuur ontkent, schrapt het begrip genade. Alles is mensenwerk. Sacramenten bijvoorbeeld zijn als ritueel heel bijzonder, maar de werking dienen we zelf te doen. Goeie genade, ik ben aan zet.


 

Het gaat niet goed met de kerk. Ontken dat niet, maar laat je daardoor niet beheersen. Doe wat Paulus aanbeveelt: schenk aandacht aan ... alles wat lof verdient (Fil. 4,8). Dat is er. In elke parochie. Met allen die mee willen. Wees daar dankbaar voor en bouw daar op voort. Kortom: Keer je om.

Ontdek een andere werkelijkheid. Waardeer het goede. Vandaar de naam waarderende gemeenteopbouw. Stel niet de problemen centraal, maar je aspiraties. En vertrouw.

Verhalen van hoop

Deze en andere gezichtspunten worden uitgewerkt in een nieuwe zienswijze. Die begint met het stellen van een positieve vraag. Bijvoorbeeld: Bij welke gebeurtenis zei u: Yes! Zó zou het altijd moeten zijn. Wanneer was u trots op uw parochie? Of: Wanneer dacht u bij een viering: Dát hadden mijn kinderen nu eens moeten meemaken?

Vertrouw elkaar die positieve ervaringen toe. Getob maakt zo plaats voor opgewektheid! Dan komt stap twee: zoek met elkaar in die verhalen de factoren die deze positieve ervaringen opriepen.

Stap 3: formuleer met elkaar een droom (van een parochie, of een aspect daarvan, zoals een viering) waarin deze life giving forces alle ruimte krijgen. Zo ontstaan geen dagdromen, maar reële dromen. Zij zijn immers gebaseerd op ervaringen.

Stap 4: Wat moet er nu gebeuren om die concrete droom waar te maken? Stap 5: Kom samen en spreek uit: dat beloven we elkaar.
Ga op weg langs verhalen van hoop. Zo ontstaat - wandelenderwijs! – een nieuwe parochie: de vertrouwensvolle parochie.


Meer weten: www.waarderendegemeenteopbouw.nl, Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..


 

Tja, curieus, zo'n frauduleuze VVD-er, die toch zijn kamerzetel vasthoudt. Mensen met vuile handen houden voet bij stuk en gaan niet graag door de knieën. Het treft me, dat Jezus wel door de knieën ging, om voeten te wassen. De vaste lezing van Witte Donderdag. Ontroerend hoe Jezus zijn vrienden voet voor voet van vuil ontdoet. Zo laat hij zien, dat God zich bemoeit met onze vuile voeten. En met de vuile wegen waar langs die voeten gaan...

Een oecumenisch teken

Toen Franciscus net paus geworden was, waste hij voeten van jonge mensen in een jeugdgevangenis in Rome. Dat trof me ook. Zo liet Franciscus zien, dat hij er wil zijn voor zulke jonge criminelen met hun vuile handen.
Gerard de Korte (RK), Arjan Plaisier (PKN) en Peter Sleebos (Pinksterbeweging) gingen tijdens de oecumenische manifestatie Wij kiezen voor eenheid ook voeten van jonge mensen wassen om te laten zien dat ze hun oecumenische best willen doen voor nieuwe generaties. En onlangs, tijdens de oecumenische wereldgebedsdag, zijn er -niet alleen op de Bahamas- veel voeten van vrouwen gewassen.

Voetwassing is inderdaad een sprekend oecumenisch teken. En iedereen kan meedoen, want voetenwassen is eenvoudig werk. De cruciale vraag is of wij zelf ook door de knieën willen gaan en voor wie dan? Welk vuil moet van onze  eigen voeten gespoeld? En welke vuile voeten gaan wij zonder ophef reinigen? Het symbool van voetwassing, van reiniging door doopwater, mogen we op Witte Donderdag ontvangen als een werkzaam teken van Gods liefde en genade in Christus Jezus.


Wat men geloven noemt, is in de regel het beamen van mythologische voorstellingen geweest en het is dat helaas ook vandaag nog. Gelovigen nemen probleemloos het bestaan van een bovennatuurlijke tweede wereld aan en belijden dat op zekere dag een daar tronende Almachtige in dit ondermaanse afgedaald zou zijn. De historische figuur van de bouwvakker Jezus uit Nazaret is onder invloed van die denktrant een mythologische figuur geworden, een Godmens.

Lenaers

Dit geeft de Vlaamse jezuïet Roger Lenaers te verstaan in zijn recente boek Jezus van Nazaret – Een mens als wij? Ook in zijn vorige boeken heeft hij christelijke geloofswaarheden zodanig behandeld, dat ze evenveel scheuren zijn gaan vertonen als een Groningse boerenhoeve op een gasbel. Al is er geen God-in-den-hoge en Op verkenning in een nieuw land zijn de veelzeggende titels. Nu pleit Lenaers ervoor dat de kerk(en) Christus ontdoen van zijn mythologische verkleding.

Evaluatie christendom zinnig?

Het lijkt een gevaarlijke intuïtie. In het verleden zijn kritische denkers uit de kerk gejaagd, als ketters in gevangenissen of op christelijke brandstapels gezet. De Katharen, Luther, Galilei, om er een paar te noemen. Moet Lenaers aan dit rijtje worden toegevoegd? Of is het zinnig om na tweeduizend jaar ons christendom te evalueren en eens te bekijken in hoeverre wij met onze religie zijn opgeschoten sinds de Grieks-Romeinse godenwinkel van weleer? Zijn we echt beter af met een hel als geloofswaarheid dan met een onderwereld? En wat is het verschil tussen een geloof in God de Vader en in Zeus? Welk van de twee heeft het ware bijgeloof?


Na de heiligverklaring op 27 april 2014 van Johannes XXIII en Johannes Paulus II is op 19 oktober 2014 paus Paulus VI zalig verklaard. De verwachting is dat zijn canonisatie in juni 2015 zal volgen.
Ik heb er bezwaar tegen dat de pausen van de laatste decennia allemaal tot de eer der altaren worden verheven.

Statusverhoging

Sinds de 19e eeuw is de status van de bisschop van Rome alsmaar groter geworden. De titel plaatsbekleder dateert ook uit die eeuw. Het dogma van de onfeilbaarheid - een eenmansactie van Pius IX (ook heilig!) - eveneens. En nu deze heiligverklaringen.

Door van heiligverklaringen  bijna een automatisme te maken lijkt het erop dat de paus
reeds in deze wereld een onaantastbare, ja bijna goddelijke status moet verkrijgen.

In plaats daarvan zou een lintje toch ook mooi zijn?

Heiligverklaring of bedrijfsbonus ?

Er zijn heel veel meer mensen die deugdzaam genoeg zijn om voorsprekers (term uit de Catechismus van de Katholieke Kerk, alinea 956) te worden en misschien zijn pausen dat ook wel. Zij onderscheiden zich echter van de vele en onbekende anderen doordat ze paus zijn geweest.

Welnu, bij een heiligverklaring van een paus moet ook zijn pauselijk beleid  in aanmerking worden genomen. Daar kun je de nodige vraagtekens bij zetten.

Men zou tenminste 100 jaar moeten wachten met een heiligverklaring om dat beleid echt te kunnen beoordelen. Nu lijkt het veel op de wereld van de bedrijfsbonussen waar bij het afscheid van een bestuurder een stevige gouden handdruk wordt uitgedeeld.

Tijdens de wachttijd zou een paus zijn voorganger ook standaard een lintje kunnen geven.


 

De bondgenoot van iedere machtsorganisatie is de tijd. Tegenstrevers gaan ooit dood. Dus: indien onvermijdelijk, dan graag oudere tegenstrevers. Een nieuwe bestuurder moet daarom het goede moment meteen benutten. Politici weten dat.

De euforie over de nieuwe paus (13 maart 2013) was zo'n goed moment. Bij het kiezen van nieuwe kardinalen (februari 2014 en 2015) had de paus het nog kunnen doen: helft vrouwen, helft mannen. Voor kardinalen is geen wijding nodig. Op 15 maart 1858 werd nog een leek tot kardinaal benoemd: Teodolfo Mertel. In de eeuwen daarvoor waren er vele. Zal het er nog van komen?

Moederlijke paus

Ideologische mannenbolwerken hebben er liever geen vrouwen bij: Een vrouw is duisent mannen t'ergh (Vondel). Vrouwen laten haar gevoelens meespreken. Waar blijven dan de heldere rechtlijnige (mannen)concepten? Vandaar de openlijke weerstand, nu we voor het eerst in lange tijd weer eens een moederlijke paus hebben. Een man die zijn gevoelens laat zien en daar waarde aan hecht: warmte, compassie, inclusieve pastoraal. Door de mensen niet echt herkend als lompheid.

Een tegenspraak: veel woorden over belangrijke potentiële bijdragen van de vrouwen aan bestuur en pastoraal in onze kerk; tegelijk wordt ruim de helft van de schaapjes niet gezien! Zijn energieke optreden tegen toedekkers van seksueel misbruik heeft de geloofwaardigheid op dat punt sterk hersteld. Maar vrouwen systematisch ongelijk behandelen is evenzeer een inbreuk op belangrijke mensenrechten. Beschaving is voortgaande humanisering. Blijft onze kerk beschaafd? Of heeft Lascaris gelijk: "... uiteindelijk een conservatieve en autoritaire man" ? Maar zou dan dat verzet tegen hem nodig zijn? Hopelijk komen betere tijden: Dag, mevrouw kardinaal. Welkom!


Er heerst een hardnekkig misverstand onder veel mensen dat de titel Zoon van God pas in een laat stadium aan Jezus is toegekend. Van Jezus wordt echter al in de Brief van Paulus aan de Galaten gezegd dat God zijn Zoon gezonden [heeft] geboren uit een vrouw (Gal. 4,4). De Brief is één van de oudste boeken van het Nieuwe Testament, geschreven aan het begin van de jaren vijftig. Ervan uitgaande dat Paulus niet iets nieuws introduceert bij zijn lezerspubliek, mag men stellen dat Zoon van God één van de oudste titels is die men aan Jezus heeft toegekend.

Hield Jezus zichzelf voor de Zoon?

Het is niet duidelijk of Jezus zichzelf voor de Zoon van God hield. Jezus heeft immers zelf geen geschriften achtergelaten. Alles wat we van Jezus weten, weten we uit het getuigenis van de evangelisten en de apostelen. De schrijvers van de Nieuwtestamentische boeken hielden zich niet aan wat wij vandaag objectieve geschiedschrijving noemen. Het ging hen er niet om een biografie van Jezus te schrijven.
 
Veel wetenschappers zijn ervan overtuigd dat Jezus zichzelf niet Zoon van God heeft genoemd. Hij heeft er blijkbaar wel aanleiding toe gegeven dat men hem Zoon van God is gaan noemen.
 
Overigens is het interessant te vermelden dat de vrijzinnig hervormde Leidse hoogleraar G. Sevenster het niet alleen voor mogelijk hield, maar zelfs aannemelijk achtte dat Jezus zichzelf  Zoon van God heeft genoemd *),  Wat denkt u? En nog veel belangrijker: aat wordt er volgens u met de titel bedoeld?

*) zie: E. Meijering - Wie is Jezus Christus?, p. 9 en G. Sevenster - De Christologie van het N.T., p. 66v.